Wydział Nauk Biologicznych

ul. Kuźnicza 35, 50-138 Wrocław
tel. +48 71 375 29 77, tel. +48 71 375 22 21, tel. +48 71 375 29 80,
tel. +48 71 375 29 79, fax +48 71 375 28 95

XXXII Konferencja Embriologiczna Rośliny - Zwierzęta - Człowiek

Wojsławice 18-21 maja 2016

 

prof. Romana Czapik

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   Profesor Romana Czapik (1929-2008) była absolwentką Uniwersytetu Jagiellońskiego gdzie w roku 1952 uzyskała stopień magistra filozofii w zakresie botaniki na podstawie pracy p.t. „Badania cytoembriologiczne nad Centaurea scabiosa L.”, wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. Marii Skalińskiej, która była również promotorem pracy doktorskiej pani Profesor Romany Czapik nt. „Badania nad sposobem rozmnażania tetraploidalnych biotypów Potentilla crantzii (Cr.) Beck i Potentilla arenaria Borkh. oraz ich mieszańców”.
   Po uzyskaniu stopnia doktora (1961 r) została adiunktem. Siedem lat później, w 1968 roku, uzyskała stopień doktora habilitowanego na podstawie kolokwium i rozprawy habilitacyjnej p.t. „Cyto-embriologia i problemy różnicowania cytologicznego w obrębie triploidalnej populacji Ornithogalum umbellatum L.”. Praca ta została wyróżniona nagrodą indywidualną Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego. Po kolejnych latach rzetelnej, pełnej pasji i ogromnego zaangażowania pracy naukowej i dydaktycznej dr hab. Romana Czapik uzyskała w 1979 roku tytuł profesora nadzwyczajnego, a najwyższy tytuł, profesora zwyczajnego, otrzymała w 1994 roku.
   Zainteresowania naukowe Pani Profesor Romany Czapik wiązały się z zagadnieniami cytogenetyki, kariologii roślin, ale przede wszystkim koncentrowały się na embriologii roślin. Stale doskonaliła swój warsztat naukowy, rozszerzała własną wiedzę i umiejętności. Dorobek naukowy Profesor Romany Czapik jest bogaty i zróżnicowany. Jej publikacje, które odznaczające się rzetelnością badawczą i wyważonymi, precyzyjnymi wnioskami, były drukowane w licznych renomowanych czasopismach krajowych i zagranicznych. Główny nurt działalności naukowej Pani Profesor Czapik stanowiły zagadnienia związane z rozmnażaniem apomiktycznym roślin nasiennych. Ta zainicjowana przez Panią Profesor problematyka, jest kontynuowana w Zakładzie Cytologii i Embriologii Roślin. Była niekwestionowanym w kraju i za granicą autorytetem
w zakresie embriologii roślin i apomiksji, a wyniki Jej badań były i nadal są cytowane w licznych pracach naukowych, znalazły się także w kilku akademickich wydawnictwach podręcznikowych, stanowiących kanon wiedzy cytoembriologicznej.
   Pani Profesor czynnie uczestniczyła w życiu naukowym Polski, a także innych krajów. Była aktywnym członkiem wielu stowarzyszeń m.in. Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Komisji Biologicznej Krakowskiego Oddziału Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, International Association for Plant Taxonomy, International Organization of Plant Biosystematics, International Association of Sexual Plant Reproduction Researchers.
Od 1993 do końca życia była także członkiem Komitetu Redakcyjnego Acta Biologica Cracoviensia, Członkiem Rady Redakcyjnej Wiadomości Botanicznych.
   Działalność naukowa, dydaktyczna i organizacyjna Pani Profesor została doceniona, czego wyrazem było odznaczenie Jej Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Osiągnięcia naukowe Profesor Romany Czapik zostały także docenione za granicą. Na Międzynarodowym Kongresie Embriologicznym w Leningradzie w 1990 roku została uhonorowana Medalem S. G. Navashina, a Słowackie Towarzystwo Botaniczne przyznało Jej Medal Doktora L'udevita Holuby’ego.
   W pamięci tych, którzy Ją znali, pozostanie jako wybitny uczony, wspaniały pedagog,
ale przede wszystkim jako wyjątkowo życzliwy i dobry Człowiek.
Przygotowała Maria Kościńska-Pająk

   

 

 

 

prof. Alicja Górska-Brylass  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   Profesor dr hab. Alicja Górska-Brylass (1933-2011) była absolwentką Uniwersytetu Łódzkiego. Po skończeniu studiów, w 1957 roku dołączyła do grona uczniów prof. Anny Wałek-Czarneckiej, ówczesnego kierownika Katedry Anatomii i Cytologii Roślin UŁ. Pod Jej kierunkiem przygotowała rozprawę doktorską pt. „Badania cytochemiczne i cytomorfologiczne ziaren
i łagiewek pyłkowych”, którą obroniła w 1964 roku. Z ośrodkiem łódzkim Pani Profesor związana była przez 16 lat swojej działalności zawodowej, tam 1971 roku  na podstawie rozprawy habilitacyjnej pt. „Stadium kalozowe w gametogenezie męskiej roślin wyższych” uzyskała stopień naukowy doktora habilitowanego. W roku 1972  prof. A. Górska-Brylass rozpoczęła pracę w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Tam powołano Ją na kierownika Zakładu Cytologii Roślin
i Genetyki, powierzając zadanie zorganizowania działalności dydaktycznej i naukowej w zakresie dwóch podstawowych przedmiotów nauczania: biologii komórki oraz genetyki. W Instytucie Biologii UMK przez wiele lat pracowała na stanowisku docenta, a od 1990 roku na stanowisku profesora nadzwyczajnego. W 1991 roku otrzymała tytuł profesora. Prof. Alicja Górska-Brylass była kierownikiem Zakładu (obecnie Zakład Biologii Komórki) do przejścia na emeryturę w 2004 roku.
   W UMK badania prof. Górskiej-Brylass początkowo koncentrowały się na szeroko pojętych procesach różnicowania komórkowego. W tym okresie „wykrystalizował się” podstawowy model badawczy stosowany w kierowanym przez nią zespole - komórki męskiej linii generatywnej roślin nasiennych. Mikrosporocyty modrzewia oraz rozwijający się gametofit roślin kwiatowych do dziś  stanowią w Zakładzie główny materiał do badań biologii komórki roślinnej. Od lat 90. ub. wieku tematyka badawcza prof. Górską-Brylass skoncentrowała się na komórkowej organizacji ekspresji genów u roślin. Badania te, prowadzone technikami immunologicznymi i hybrydyzacji in situ, pogłębiały na bardziej molekularnym poziomie, naszą wiedzę dotyczącą udziału różnych subdomen jądrowych w ekspresji genów u roślin. Ta problematyka, zainicjowana przez Panią Profesor, kontynuowana jest w Zakładzie Biologii Komórki przez jej uczniów do dziś.
Prof. Górska-Brylass aktywnie działała w  PTB, za swoje zasługi w 2004 roku wyróżniono ją godnością członka honorowego tego towarzystwa. Była członkiem International Association of Sexual Plant Reproduction Research, Komitetu Botaniki PAN (1990–1992), Komisji Mikroskopii Elektronowej Patofizjologii Komórki PAN (1991–1998), Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Biologii Komórki (od 1993) oraz Rady Naukowej Instytutu Dendrologii PAN (1991–1998).
Za swoje zasługi, tak na polu naukowym jak i dydaktycznym oraz  organizacyjnym , była niejednokrotnie wyróżniana nagrodami i odznaczeniami. Odznaczona została m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej.
 

   

prof. Lesław Przywara

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     Profesor Lesław Przywara (1943-2004) studia wyższe odbył w latach 1961-1966
na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego, uzyskując stopień magistra biologii na podstawie pracy pt.: „Badania cytotaksonomiczne nad górskimi populacjami Lotus corniculatus L”, którą wykonał w Zakładzie Cytologii i Embriologii Roślin. Z Uniwersytetem Jagiellońskim i tym zakładem związana była dalsza kariera naukowa. W 1972 roku zdobył stopień naukowy doktora nauk przyrodniczych na podstawie rozprawy pt.: „Badania biosystematyczne nad gatunkiem zbiorowym Leucanthemum vulgare z obszaru Polski”, w 1983 doktora habilitowanego nauk przyrodniczych w zakresie cytologii i systematyki na podstawie zbioru prac pod ogólnym tytułem: „Badania biosystematyczne nad serią Palustres M. Pop. serii typowej rodzaju Myosotis L.”, w 1998 roku uzyskał tytuł naukowy profesora nauk biologicznych. Profesor Przywara wywodził się ze znanej cytotaksonomicznej szkoły Prof. Marii Skalińskiej kontynuowanej i rozwijanej później przez Prof. Eugenię Pogan. Pracował w Zakładzie Cytologii
i Embriologii Roślin kolejno na stanowiskach asystenta naukowo-technicznego, adiunkta, docenta, profesora nadzwyczajnego, profesora zwyczajnego UJ. Był kierownikiem zakładu przez 13 lat (1991-2004).
Zainteresowania naukowe Profesora Przywary koncentrowały się na kariologii roślin okrytonasiennych i mszaków, biosystematyce roślin oraz na hodowlach tkanek i organów roślinnych, oraz embriologii eksperymentalnej. Wspólnie z profesor Janiną Małecką, zorganizował w Zakładzie Cytologii i Embriologii Roślin pracownię kultur tkankowych. Nawiązał współpracę z ośrodkami naukowymi w różnych rejonach świata, gdzie przebywał na krótko-
i długoterminowych wyjazdach m.in. w University of Wisconsin (USA),  Department of Scientific and Industrial Research-DSIR, Palmerston North (Nowa Zelandia), Agricultural University, Wageningen (Holandia), Memoria Universidad Complutense, Madryt (Hiszpania), University of Siena (Włochy), University of Ljubljana (Słowenia), University of Picardie, Amiens (Francja).
    W latach 1990-1996, przez dwie kadencje pełnił funkcje prodziekana Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi UJ. W latach 1991-2004 przewodniczył Radzie Naukowej Instytutu Botaniki UJ. Profesor Przywara miał również duże osiągnięcia w zakresie szkolenia kadr. Był promotorem kilkunastu prac magisterskich studentów biologii, wypromował 8 doktorów, niektórzy są już dzisiaj doktorami habilitowanymi.
    Był członkiem polskich i zagranicznych towarzystw naukowych i komisji m.in.: Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Polskiego Towarzystwa Genetycznego, Polskiego Towarzystwa Biologii Komórki, European Cell Biology Organization (ECBO), European Developmental Biology Organization (EDBO), New Zealand Botanical Society, New York Academy of Sciences, Komisji Biologicznej Krakowskiego Oddziału PAN, Komisji Embriologii i Morfologii PAU.
    Profesor Przywara wielokrotnie prezentował wyniki swoich badań na konferencjach naukowych w kraju i za granicą. Był doskonałym organizatorem i powierzono Mu zorganizowanie kilku krajowych i międzynarodowych konferencji embriologicznych. Był inicjatorem włączenia botaników do cyklicznych konferencji embriologicznych organizowanych przez zoologów
i medyków. Pierwsza taka konferencja, w której uczestniczyli botanicy, w bardzo nielicznym gronie, odbyła się w Szymbarku w 1993. Był organizatorem XXII konferencji embriologicznej
w Osieczanach w 2000 r. i XXIV w Podlesicach w 2000 r.
Pozostaje w naszej pamięci jako człowiek bardzo wymagający wobec siebie i tego samego oczekiwał od nas, współpracowników, mający szerokie plany naukowe. Staramy się kontynuować badania, które rozpoczął czy planował prowadzić.
W podkrakowskich wapiennych skałkach
echo ciągle niesie jego głos
a na jego mogile przybywa odłamków skał
przynoszonych przez wiatr wspomnień
Profesor Przywara kochał wspinaczkę skałkową. Wiosenno-letnie i jesienne wyjazdy
w podkrakowskie wapienne skałki były dla niego najwspanialszymi chwilami.
Przygotowała Elżbieta Kuta.

 

 

 

prof. Antoni Ogorzałek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

Profesor Antoni Ogorzałek (1940-2010) był absolwentem Uniwersytetu Wrocławskiego. Po ukończeniu studiów rozpoczyna pracę w Instytucie Zoologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego na stanowisku technika stażysty, a w roku 1965 zostaje przyjęty na studia doktoranckie do kierowanego przez profesora Kazimierza Sembrata Zakładu Zoologii Ogólnej. Na przełomie lat 1967/1968 odbywa staż naukowy w Instytucie Cytologii i Genetyki Syberyjskiego oddziału AN ZSRR, gdzie zapoznaje się z metodyką badań autoradiograficznych i wykonuje eksperymentalną część swojej przyszłej pracy doktorskiej. Stopień doktora uzyskał w roku 1971 na podstawie dysertacji pt. „Interrelacje jądrowo – cytoplazmatyczne podczas oogenezy w politroficznych jajnikach owadów”. W roku 1972 zostaje zatrudniony na etacie adiunkta w Zakładzie Zoologii Ogólnej Instytutu Zoologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Dorobek naukowy oraz przedstawiona w roku 1988 rozprawa naukowa pt. „Indukcyjny wpływ jądra oocytu na morfogenezę pęcherzyków jajnikowych u pluskwiaków wodnych (Heteroptera)” stają się podstawą do uzyskania stopnia doktora habilitowanego. W roku 1989 dr hab. Antoni Ogorzałek zostaje zatrudniony na stanowisku profesora Uniwersytetu Wrocławskiego. Tytuł profesorski uzyskuje w roku 1996. Pracuje na stanowisku profesora nadzwyczajnego do roku 2002, a następnie zostaje mianowany na stanowisko profesora zwyczajnego w Uniwersytecie Wrocławskim.
    Dorobek naukowy profesora Antoniego Ogorzałka obejmuje kilkadziesiąt prac oryginalnych oraz znaczną liczbę rozmaitych opracowań naukowych o różnej problematyce. Profesor Ogorzałek był badaczem o bardzo szerokich zainteresowaniach naukowych. W zakresie Jego zasadniczych zainteresowań poznawczych znajdowały się zagadnienia dotyczące mechanizmów oogenezy. Znaczną i najcenniejszą część swoich badań Profesor Ogorzałek poświęcił interakcjom do jakich dochodzi pomiędzy oocytem a somatycznymi komórkami folikularnymi w procesie morfogenezy pęcherzyków jajnikowych pluskwiaków różnoskrzydłych (Heteroptera). Do niewątpliwie oryginalnych rozwiązań autorstwa Profesora Ogorzałka należała koncepcja sugerująca, że istotną rolę determinującą zróżnicowanie komórek folikularnych w jajnikach owadów odgrywają czynniki związane, bądź emitowane z jądra oocytu. W  Jego dorobku są także prace poświęcone funkcjonalnej strukturze jądra oocytu, międzypokoleniowemu transferowi endosymbiontów, czy wreszcie te dotyczące strukturalnych uwarunkowań zachowań pseudospołecznych owadów. Jego wiedza i zainteresowania daleko wykraczały poza dziedzinę własnych badań. Profesor Ogorzałek był współautorem rozmaitych doniesień z dziedziny fizjologii, medycyny czy systematyki. Podjęta w roku 1989 współpraca z pracownikami Uniwersytetu w Sankt Petersburgu skutkuje nie tylko publikacjami, ale wieloletnią wymianą naukową i studencką. Ogromną rolę Profesora Antoniego Ogorzałka w rozwijaniu szerokiej współpracy zarówno naukowej, jak i w sferze dydaktyki pomiędzy Uniwersytetem Wrocławskim i Uniwersytetem w Sankt Petersburgu doceniły w 1997 roku władze Uniwersytetu Petersburskiego, honorując Go tytułem Profesora Honoris causa na Wydziale Biologii i Gleboznawstwa tej uczelni. Poza badaniami naukowymi drugą pasją Profesora Ogorzałka były góry i jaskinie. Od roku 1966 uczestniczył w eksploracji Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie.
    Znaczną część swej aktywności zawodowej Profesor Ogorzałek poświęcił dydaktyce. Olbrzymia wiedza, łatwość w jej przekazywaniu oraz bezpośredni kontakt, jaki potrafił nawiązać ze studentami powodowały, że Jego wykłady i prelekcje spotykały się zawsze z niezwykle ciepłym odbiorem i pozostawały na długo w pamięci słuchaczy. 
    Na szczególną uwagę zasługuje działalność organizacyjna Profesora Ogorzałka. W latach 1988 - 1991 byłem zastępca dyrektora do spraw dydaktycznych, a w latach 1991-1999, przez trzy kadencje, pełnił obowiązki dyrektora Instytutu Zoologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Przez wiele lat był członkiem Komitetu Naukowego Parku Narodowego Gór Stołowych oraz redaktorem związanego z tym Parkiem czasopisma „Szczeliniec”. Był  także aktywnym członkiem Zespołu Opiniodawczo-Doradczego Wojewody Dolnośląskiego w Naukowym Komitecie Opiekuńczym Rezerwatu Przyrody Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie. Przez wiele lat z ogromnym zaangażowaniem uczestniczył w organizowaniu i funkcjonowaniu interdyscyplinarnego Studium Generale przy Uniwersytecie Wrocławskim. Przez 30 lat (od roku 1971) brał udział w pracach Komitetu Olimpiady Biologicznej w Opolu. Przez ponad 10 lat był redaktorem naczelnym specjalistycznego czasopisma „Zoologica Poloniae”.

 

 

 

 

prof. Janusz Kubrakiewicz

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    Profesor Janusz Kubrakiewicz (1957-2013) był absolwentem Uniwersytetu Wrocławskiego. Studia na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Wrocławskiego ukończył w roku 1980 pracą magisterską pt: „Ultrastruktura jąderek w oocytach Lymnaea stagnalis L.” wykonaną pod kierunkiem Prof. dr hab. Bogusława Kościelskiego w Zakładzie Zoologii Ogólnej Instytutu Zoologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1980 roku rozpoczął studia doktoranckie, a w roku 1981 został przyjęty na etat asystenta stażysty w Zakładzie Zoologii Ogólnej Instytutu Zoologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Stopień doktora uzyskał w roku 1988 na podstawie dysertacji pt. „Badania ultrastrukturalne oogenezy u Ophyiulus fallax (Diplopoda, Myriapoda)”. Po uzyskaniu stopnia doktora został zatrudniony na etacie adiunkta w Zakładzie Zoologii Ogólnej i rozpoczął badania porównawcze nad strukturą i funkcją jajników politroficznych sieciarek (Insecta, Neuroptera). Wyniki tych badań, zebrane w pracy pt. „Struktura i funkcja zespołów komórek płciowych w politroficznych jajnikach sieciarek (Insecta, Neuroptera)” stały się podstawą do uzyskania w 1999 roku stopnia doktora habilitowanego. W roku 2002 Prof. Janusz Kubrakiewicz został zatrudniony na stanowisku profesora Uniwersytetu Wrocławskiego a w 2005 roku uzyskał tytuł profesora. W latach 2005-2010 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Zoologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Równocześnie, w latach 1999-2011 Prof. Janusz Kubrakiewicz pełnił funkcję kierownika Studium Doktoranckiego na Wydziale Nauk Przyrodniczych a następnie na Wydziale Nauk Biologicznych. W 2009 roku objął kierownictwo Zakładu Zoologii Ogólnej (obecnie Zakład Biologii Rozwoju Zwierząt) i funkcję tę sprawował do 2013 roku.
    Profesor Janusz Kubrakiewicz prowadził badania naukowe z zakresu oogenezy i porównawczej analizy struktury jajników u bezkręgowców (pierścienic, wijów, skorupiaków, owadów). Dorobek naukowy Prof. Kubrakiewicza obejmuje ogółem 41 prac oryginalnych i 5 przeglądowych (w tym 3 rozdziały w podręczniku) oraz ponad 50 doniesień konferencyjnych publikowanych w materiałach zjazdowych. Był kierownikiem lub wykonawcą 4 projektów grantowych i 1 grantu promotorskiego.
    Profesor Janusz Kubrakiewicz był członkiem kolegiów redakcyjnych i rad redakcyjnych czasopism naukowych: „Folia Biologia (Kraków), „Postępy Biologii Komórki” i „ Zoologica Poloniae”, członkiem Komisji Morfologii i Embriologii PAU oraz Komisji Mikroskopii Komitetu Genetyki Człowieka i Patologii Molekularnej PAN.
Prof. Janusz Kubrakiewicz wykształcił wiele pokoleń młodzieży akademickiej. Wypromował 5 doktorów, był opiekunem wielu prac magisterskich i licencjackich. W swoim zakładzie utworzył grupę badawczą, która obecnie kontynuuje zainicjowaną przez niego tematykę naukową. Był wyrozumiałym i cierpliwym nauczycielem. Aktywność zawodowa Profesora była wielokrotnie doceniania przez władze uniwersyteckie w postaci nagród rektora za osiągnięcia naukowe, organizacyjne oraz dydaktyczne.